مواد (خاصیت های مواد)

يکي از مهارت هاي پرکاربرد که در بسياري از پروژه ها مورد استفاده قرار مي گيرد، مهارت استفاده از خاصيت مواد است که در زير توضيحاتي در مورد آن ارائه مي شود. کارآيي عمليات کارگاهي آن گاه افزون تر مي‏شود که ماشين کار يا ورقکار درباره طبيعت و خواص موادي که به کار مي‏برد آگاهي کلي داشته باشد. به‏ طورکلي مواد به دو گروه فلزي و غيرفلزي تقسيم مي‏شوند. مواد فلزي نيز در دو گروه غيرآهني (براي مثال مس، آلومينيوم و تيتانيوم) و آهني (براي مثال آهن، فولاد و آلياژهاي مختلف) طبقه‏بندي مي‏شوند. مواد غيرفلزي دو دسته مواد غيرآلي (نظير سراميک ها ، شيشه و گرافيت) و مواد آلي (نظير چوب، کائوچو و پلاستيک) را در بر مي‏گيرد.
خاصيت ها:
ماده خاصيت هاي ويژه‏اي دارد که رفتار آن را در شرايط گوناگون تعيين مي‏کنند.
خاصيت هاي مطلوب:
مقاومت ايستايي و پويايي از جمله خاصيت هاي مطلوب ماده هستند. ارزاني نيز هميشه مطلوب است. به‏ويژه در فرايند ريخته‏گري ارزان بودن ماده به کار رفته تعيين‏کننده است حتي اگر ماده موردنظر در مواردي داراي خاصيت هاي ضعيفي هم باشد. براي مثال در فلزات ريخته‏گري ويژگي هاي زير بسيار مطلوب هستند:
1- نقطه گدازش پايين.
2- روانروي خوب در حالت گداخته.
3- تخلخل اندک.
4- کاهش حجمي اندک در طي انجماد (انقباض).
تعريف خاصيت ها:
تعبيرهاي رايج در توصيف خاصيت هاي فلزات به شرح زير هستند:
1- شکننده:
فلز با کوچکترين ترک يا گسيختگي جزيي به‏ سادگي و ناگهان مي‏شکند و استحکام و سفتي ندارد. اين خاصيت در بيشتر موارد با افزايش سختي زياد مي‏شود. سخت‏ترين فولاد شکننده‏ترين است و چدن سفيد از چدن خاکستري شکننده‏تر است. شکنندگي قطعات ريختگي و چکش‏کاري شده با عمليات تافتن و بازپخت کاهش مي‏يابد.
2- سردشکن:
اين نام بر فلزاتي گذارده شده است که اگر در حالت سرد چکش‏کاري، خمکاري و يا نورد شوند لبه‏هاي آن ها ترک بخورد. خم کاري يا ديگر عمليات لازم براي اين فلزات بايد در دماهاي بالا انجام شود ولي اين دما نبايد کمتر از دماي مربوط به رنگ قرمز کدر در فلز باشد.
3- سردجوش:
خاصيت فلزاتي است که در حالت مذاب در حين سرد شدن و ورود از دو سوي قالب در صفحه همرَسيِ گدازه‏ها ساختمان يکدستي پديد نمي‏آورند.
4- شکلپذير:
به‏سادگي کش مي‏آيد، انعطاف‏پذير است و آسان خم مي‏شود. ماده‏اي مانند آهن آنگاه نرم است که بر اثر کشش انبساط بپذيرد.
5- حد کشساني:
بالاترين کُرنشي که ماده توان تحمل آن را داشته باشد و در عين حال با برداشتن نيرو باز به ‏صورت جَهمند به شکل نخستين خود باز گردد.
6- گدازپذير:
گداخت‏پذيري و تبديل شدن به مايع بر اثر حرارت.
7- سختي:
توانايي ايستادگي در برابر نفوذ و سايش.
8- همگن:
برخورداري از حالت و طبيعت يکسان؛ بنابراين ورق هاي ديگ بخار آن گاه همگن ناميده مي‏شوند که دانه‏ بندي فلزي آن ها يکنواخت باشد. در ورق هاي فولادي لايه‏هاي اليافشان وجود ندارد و مقاومت فلز در تمام جهت ها يکسان است.
9- گرم‏شکن:
بر اثر گرما کم‏ و بيش شکننده است؛ آهن‏گرم شکننده مثالي براي اين مورد است.
10- نقطه ذوب ماده جامد:
دمايي است که در آن فلز تبديل به مايع يا گاز مي‏شود. تمام فلزات در دماي حدود نقطه ذوب و کمي بالاتر از آن مايع و در دماهاي بسيار بالا تبديل به گاز يا بخار مي‏شوند. نقطه ذوب فلزات از 39 درجه سانتيگراد زير صفر (نقطه ذوب يا انجماد جيوه) تا بيش از 1650 درجه سانتيگراد است.
11- جَهمندي:
چگونگي و عملکرد خاصيت کشسانايي است و هم چون فنر عبارت از خاصيت بازگشت‏پذيري فنري و يافتن شکل مارپيچ اوليه پس از برداشته شدن فشار است. از اين تعبير بدون آن‏ که کيفيت هاي ويژه‏اي براي آن قيد شده باشد چنين دريافت مي‏شود که کاري است که فنر يا قطعه‏اي که مانند فنر پياپي زير بار قرار گرفته باشد- باري که از حد نهايي مقاومت آن در نگذرد و موجب گسيختگي يا تغيير شکل هميشگي آن نشود- انجام مي‏دهد.
12- وزن مخصوص:
وزن ماده‏اي معين نسبت به توده‏اي برابر از ماده ديگر که به عنوان مبناي مقايسه انتخاب شده باشد. براي سيالات و جامدات آب و براي گازها هوا يا هيدروژن به عنوان مبنا در نظر گرفته مي‏شود.
13- مقاومت:
توانايي ايستادگي ماده در برابر نيرو و همان صلبيت و سفتي آن است. خاصيتي در اجسام است که به موجب آن مي‏توانند بدون تسليم يا شکست در برابر نيروي وارد شده پايداري کنند.
14- مقاومت کششي:
بزرگترين تنش محوري که ماده‏اي معين مي‏تواند تحمل کند، بدون آن که گسيخته شود.
15- سفتي:
توانايي جذب انرژي بدون گسيختگي؛ مقاومت در برابر کرنش زياد و تحمل بارهاي سنگين. ماده‏اي مانند آهن آن گاه سفت ناميده مي‏شود که بتوان آن را ابتدا در يک جهت و سپس در جهت ديگر خم کرد و گسيخته نشود. هر چه زاويه خم بيشتر باشد (و نيز تعداد دفعات خم کردن) ماده سفت‏تر است.

خدمات و محصولات صنعتی

 الکتروپمپ

 

 

 

تولید و ساخت صنعتی